|
გილოცავთ ახალი სასწავლო წლის დაწყებას
90-ianma wlebma bevri ram Secvales rogorc saerTaSoriso, aseve ruseTis sportSi. Seicvala saxelmwifoTa damokidebuleba umaRlesi miRwevebis sportisadmi da saerTaSoriso olimpiuri komitetisadmi, sportis ganviTarebaSi saxelmwifos rolisadmi. Cacxra cxare diskusiebi sportis komercializaciasa da profesionalizaciaze. am procesebma TavianTi Sedegi naxes olimpiur sportSi, olimpiur TamaSebze profesional-sportsmenTa daSvebis CaTvliT. SemoRebulia orwliani intervali zafxulisa da zamTris olimpiur TamaSebs Soris. transnacionalurma korporaciebma sportuli bazari gayves. msxvili sportuli Sejibrebebis, mauwyeblobis satelevizio uflebebis gayidva, saerTaSoriso da zog qveyanaSi ki erovnuli sportis dafinansebis erT-erTi ZiriTadi wyaro gaxda. gaaqtiurda brZola dopingTan, magram amas jer-jerobiT arsebiT Sedegebamde ar mivuyvanivarT. korufciam CaiTria msoflio sportis mmarTvelobis umaRlesi eSelonebi, pirvel rigSi ki saerTaSoriso olimpiuri komiteti da saerTaSoriso sportuli federaciebi. saerTaSoriso olimpiuri komitetis Semadgenlobis dakompleqtebis konservatuli procesis demokratizacia daiwyo, romelSic, irCeven sportsmenebs, qalebs, saerTaSoriso sportuli federaciebisa da erovnuli olimpiuri komitetebis warmomadgenlobac gaizarda. xdeba olimpizmis idealebisa da sportSi mravali humanisturi sawyisebis safuZvliani Secvla.
msoflio da saerTaSoriso sportSi zemoTCamoTvlilma cvlilebebma mniSvnelovani gavlena moaxdines ruseTis sportuli moZraobis ganviTarebaze. ruseTis sportSi sakmaod mniSvnelovani cvlilebebi moxda. davasaxeloT ramdenime maTgani: sabazro urTierTobebze gadasvla da sportis aRiareba saqonlad; profesionaluri sportisadmi damokidebulebis Secvla, ramac sportis zogierT saxeobaSi Tavisi nayofi gamoiRo; ruseTis sportsmenebis gamosvla ucxouri klubebis saxeliT da bevri cnobili sportsmenis da mwvrTnelis wasvla sazRvargareT; ruseTis sportis mmarTvelobisa da organizaciis gadasvla uwyebriv-teritoriuli principidan teritoriul-uwyebriv principze; saxelmwifo biujetidan sportis ganviTarebaze gamoyofili Tanxebis Semcireba, gansakuTrebiT saswavlo-sawvrTno Sekrebebis Catarebaze da profkavSiris biujetidan misi dafinansebis praqtikuli Sewyveta, sportSi marketingis TandaTanobiTi damkvidreba da misi dafinansebis arasabiujeto wyaroebis Zebna; sportis bevr saxeobaSi Sejibrebebis Catarebis sistemis transformacia (mkveTrad Semcirda yvela doneze Catarebis sportuli Sejibrebebis kalendari da am Sejibrebebis Catarebaze gamoyofili Tanxis raodenoba, xolo saerTaSoriso komerciuli Sejibrebebis ricxvma imata); Cavardna uwyebaTa sportul organizaciebSi, umaRlesi miRwevebis sportis ganviTarebaSi, gansakuTrebiT ki studentur sportSi; fizkulturis institutebis umetes kursdamTavrebulTa dabali xelfasebis gamo, TavianTi specialobis samsaxurisadmi damokidebulebis Secvla; sportis erovnuli fondis (1995-1996 ww.) gakotreba, romelmac aTobiT miliardi rubli daxarja umiznod; fizikuri kulturisa da sportis ganviTarebaSi adgilobrivi sakanonmdeblo xelisuflebis rolis zrda; fizikuri kulturisa da sportuli klubebis koleqtivebis moRvaweobis mkveTri dasusteba; sportuli mecnierebisadmi damokidebulebis mkveTri gauareseba; fizikur kulturasa da sportSi federaluri da regionaluri kanonebis da sxva normatiul-samarTlebrivi aqtebis miReba, miRebuli ssrk-s ministrTa sabWosa da ssrk-s kpck-s dadgenilebebis nacvlad fizikuri kulturisa da sportis sferoSi; amasTan, Cveni azriT, naadrevia saubari imaze, rom aRniSnulma cvlilebebma gamoiwvies ruseTSi fizikuri kulturisa da sportis aqtiuri ganviTareba. es, pirvel rigSi, exeba qveyanaSi fizikuri kulturisa da sportis marTvas da organizebas (Tavisi muSaobis 10 wlis ganmavlobaSi fizikuri kulturisa da sportis marTvis federalurma organom ruseTis federaciaSi 11-jer ganicada reformireba). saqmiT (da ara qaRaldze) ar momxdara uflebebisa da funqciebis ganawileba fizikuri kulturisa da sportis mmarTveli saxelmwifo organoebsa da sazogadoebriv sportul organizaciebs Soris, upirvelesyovlisa, ruseTis olimpiur komitetsa da ruseTis federaciis saxelmwifo komitetis sports Soris. am ukanasknelsa da federaciis subieqtebs Soris, umaRlesi miRwevebis sportis ganviTarebis da sporti yvelasaTvis sakiTxebSi ar Secvlila regionaluri da federaluri sportuli organizaciebis damokidebuleba umaRlesi miRwevebis sportisa da sporti yvelasaTvis ganviTarebaSi, gansakuTrebiT maTi dafinansebis sakiTxSi. garda amisa, ormagi standartis princips da orpir damokidebulebas fizikuri kulturisa da sportis ganviTarebis zogierTi sakiTxisadmi Cvens sferoSi aqvs adgili. am dros sportis xelmZRvanelebi amboben erTs da sinamdvileSi sul sxva rames akeTeben. pirvel rigSi, Cven vsaubrobT olimpiur sportze. ukanaskneli xuTi wlis ganmavlobaSi, ruseTis sportis xelmZRvanelebi amtkiceben, rom sporti yvelasaTvis ganviTarebaze saxelmwifo biujetidan gamoyofili Tanxis 70% ixarjeba, xolo umaRlesi miRwevebis sportze (pirvel rigSi, olimpiuri sporti) – 30%. es cifrebi oficialurad waredgina evrosabWos da gamoqveynda evro sabWos Jurnal `sport informeiSn¬biuletin“-Si. dResdReobiT, sinamdvileSi saxelmwifo biujetiban 80-90% Tanxebisa, federaciis subieqtebis biujetebis da municipaluri biujetebis CaTvliT, ixarjeba mxolod umaRlesi miRwevebis sportze. saxelmwifo biujetidan gamoyofili Tanxebis daTvlisas, ratomRac iTvaliswineba mxolod federaluri biujeti, xolo ramdeni ixarjeba regionaluri, municipaluri da adgilobrivi biujetidan, amaze SeiZleba mxolod vivaraudoT. ra Tqma unda, Tu gvecodineba, magaliTad, ra jdeba mxolod safexburTo, hokeis da sportis sxva saxeobebis gundebis Senaxva, romlebic qveynis Cempionatebsa da pirvelobebSi iReben monawileobas, SeiZleba daviTvaloT es xarjebic. magaliTad, Tu aviRebT, rom saSualod umaRlesi ligis 16 safexburTo gundis Senaxva (axla ukve premier-ligis) jdeba 145-175 mln rubli weliwadSi (5-6 mln aSS dolari), maSin mxolod am gundebze gamoyofili Tanxebi 3-4-jer aRemateba im Tanxas, rac 2000 wels federaluri biujetidan gamoiyo qveyanaSi fizikuri kulturisa da sportis ganviTarebaze. xolo zemoTCamoTvlil Tanxebs Tu mivumatebT qalaqebidan da federaciis subieqtebis biujetidan gamoyofil Tanxebs mxolod fexburTis pirveli da meore ligis danarCeni gundebis Sesanaxad (120 gundi), da aseve sportis sxva saxeobebis gundebze (hokeis 52 gundi, kalaTburTis 90 gundi, frenburTis 130 gundi, xelburTis 60 gundi da a.S.), maSin aRmoCndeba, rom weliwadSi Cven ufro mets vxarjavT, vidre aSS-s olimpiuri komiteti, romelic pasuxs agebs qveyanaSi olimpiuri sportis ganviTarebaze (profesionaluri sportis gareSe). aSS arc erT dolars ar gamoyofs federaluri biujetidan sportis ganviTarebaze. amasTan, unda aRiniSnos, rom umetes SemTxvevaSi am gundebis dafinanseba xdeba ara saxelmwifo organoebis biujetidan, aramed mizanmimarTulad gundebis biujetidan. mxolod 2000-2001 ww. ruseTis federaciis zogierTi subieqti ganze dadga aseTi praqtikis gamo. mxolod CvenTan, zogierTi gundis safuZvelze, gaCndnen unitaruli saxelmwifoebrivi sawarmoebi! dResdReobiT, ruseTSi fizikuri kulturisa da sportis realuri ganviTareba iTxovs mis safuZvlian reorganizacias. upirvelesyovlisa, saxelmwifom konkretulad unda gansazRvros Tavisi damokidebuleba sportis yvelasaTvis da umaRlesi miRwevebis sportis ganviTarebisadmi, olimpiuri da profesionaluri sportis CaTvliT. Tu vimsjelebT ruseTis prezidentis mimarTviT federalur krebaze 2000 w., sadac igi uaryofiT demografiul maCveneblebze dayrdnobiT, gamoxatavs SiSs imis Taobaze, rom situaciis amgvarma ganviTarebam SeiZleba ruseTis mosaxleoba daCaCanakebul erad aqcios. CvenTvis ki daskvna erTmniSvnelovania – eris janmrTeloba, romelic dRes amis gamo yovelwliurad 750 aTas mosaxles kargavs, saxelmwifos, sazogadoebisa da TviTon mosaxleobis umTavres amocanad xdeba. da Tu es asea, ara sityvebiT, aramed saqmiT unda Seicvalos prioritetuloba umaRlesi miRwevebis sportis (olimpiuri) da sporti yvelasaTvis ganviTarebaSi. pirvel rigSi, es unda ganxorcieldes regionalur, municipalur da adgilobriv doneze, yvela Zalisa da saSualebis Sekreba sportis yvelasaTvis sferoSi da misi gamajansaRebeli saxeobebis gasaviTareblad. sporti yvelasaTvis sferos dafinanseba calke unda xdebodes da gamoyofili Tanxebze mkacri kontroli unda dawasdes.
Cven, marTlac didi sportuli saxelmwifo varT, miuxedavad im sirTuleebisa, rasac waawyda ruseTis sporti 90-iani wlebSi da XXI saukunis dasawyisSi. Cveni azriT, saWiroa mxolod, rogorc ukve aRvniSneT, ganvsazRvroT saxelmwifosa da sazogadoebis damokidebuleba didi sportisadmi, Tanac unda gaviTvaliswinoT, rom mravali wlis manZilze Cvenma mosaxleobam gamoimuSava misdami stereotipuli damokidebuleba. sxva qveynebTan SedarebiT, gansakuTrebiT aSS-sTan, Cvens qveyanaSi, mosaxleobis amdeni raodenobis pirobebSi, arc ise bevri mayurebeli gvyavs sportul Sejibrebebze (weliwadSi, daaxloebiT 40-50 mln adamiani), xolo mcirericxovani sportuli mauwyeblobis reitingebi, maT Soris fexburTisac ki, telekompaniebis monacemebiT, sakmaod dabalia. amitom sxva principebze unda ganviTardes umaRlesi miRwevebis sporti (olimpiuric da profesionaluric). es principebi saxelmwifom unda aRniSnos. da Tu igi CaTvlis, rom ruseTi SemdgomSic didi sportuli saxelmwifo unda darCes da misi imiji unda SevinarCunoT ruseTis sportsmenebis warmatebuli gamosvlebiT, maSin saxelmwifom aucilebeli Tanxebi unda gamoyos didi sportis ganviTarebaze, razec pasuxs ageben centraluri sportuli organizaciebi (federaluri da sazogadoebrivi) da, pirvel rigSi, erovnuli federaciebi sportul saxeobebSi. sul cota xnis win masmediis saSualebiT SevityveT, rom saxkomsportisa (p. a. roJkovi) da ruseTis olimpiuri komitetis (l. i. tiagaCevi) xelmZRvanelobam gadawyvita nebayoflobiT gaenawilebinaT funqciebi sportis xelmZRvanelobaSi. pirveli pasuxs agebs fizikuri kulturis ganviTarebaSi mosaxleobis yvela jgufs Soris da aseve bavSvTa da mozardTa sportis ganviTarebaSi, xolo meore – umaRlesi miRwevebis sportis ganviTarebaSi. magram es funqciebi adre iyo ganawilebuli federalur kanonSi `ruseTis federaciaSi fizikuri kulturisa da sportis Sesaxeb“. ruseTSi sportisa da fizikuri kulturis ganviTarebis organizaciuli aspeqtebis Tavidan asacileblad, Cveni azriT, maTi ganviTarebis ori variantia SesaZlebeli: an is, rasac sportis Cveni xelmZRvanelebi gvTavazoben, an Tu saxelmwifo CaTvlis umaRlesi miRwevebis sportis ganviTarebas (olimpiuri sporti) saxelmwifoebriv problemad, maSin safrangeTSi olimpiuri da sportis erovnuli komitetis, an norvegiis sportuli konfederaciis magvari axali organizaciebis Seqmnaa saWiro, romlebic, Cveni qveynis specifikis da sportuli tradiciebis gaTvaliswinebiT, sazogadoebriv-saxelmwifoebrivi xasiaTi miecema. es SeiZleba im raodenobis farglebSi, rac dRes saxkomsports da ruseTis olimpiur komitets gaaCnia. am SemTxvevaSi yvela doneze fizikuri kulturis saxelmwifo organoebi (federaluri, regionaluri, adgilobrivi) pasuxs ageben mosaxleobis yvela kategoriisaTvis da misi gamajansaRebeli saxeobebis, samkurnalo fizikuri kulturisa da a.S. ganviTarebaSi, axali organizacia ki _ umaRlesi miRwevebis sportze (olimpiuri da araolimpiuri saxeobebi) da sportuli rezervebis momzadebaze. olimpiuri qartiis Tanaxmad, ruseTis olimpiuri komiteti – olimpiuri moZraobis dacvasa da ganviTarebaze da ruseTis warmodgena olimpiur TamaSebze. daCrdiluli miznebi aqac unda vimsjeloT umaRlesi miRwevebis sportze, pirvel rigSi ki olompiur sportze. gansakuTrebiT sabWoTa kavSiris dros masTan mimarTebaSi arasodes gvqonia obieqturi damokidebuleba. gavixsenoT Cveni sportsmenebi - saxelmwifoebrivi moyvarulebi, sportis gamo, olimpiuri wesebis miuxedavad, iRebdnen mizerul xelfass. fizikuri kulturisa da sportis SereviT erTmaneTSi Cven vamtkicebT, rom isini gvinarCuneben janmrTelobas, sweven Sromisunarianobas da amagreben qveynis TavdacviTunarianobas. magram umaRlesi miRwevebis sports aranairi damokidebuleba ar gaaCnia zemoCamoTvlil sam faqtorTan. da ai am keTili miznebisaTvis saxelmwifo xarjavda did Tanxebs, romlebic ZiriTadad midiodnen umaRlesi miRwevebis sportis ganviTarebaze. WeSmariti mizani ki, romelsac devnidnen - anu miRebuli gamarjvebebiT saerTo sportul asparezze daemtkicebinaT socialisturi wyobis upiratesoba, - yovelTvis damaluli iyo. da kidev erTi faqtori - aRzrda. diax, 80-ian wlebamde umaRlesi miRwevebis sporti, gansakuTrebiT evropis da, pirvel rigSi, socialistur qveynebSi, ganixileboda pirovnebis aRzrdis Semadgenel nawilad. magram 90-iani wlebis bolosTvis man bevri Tavisi humanisturi faseuloba dakarga, xolo olimpiuri sportis komercializaciam da profesionalizaciam gamoiwvia olimpizmis idealebis damaxinjeba. magram dRes, miuxedavad imisa, rom es CvenTvis cnobilia, vagrZelebT saubars mis aRmzrdelobiT faseulobebze. dadga dro, rodesac Riad unda vaRiaroT, rom umaRlesi miRwevebis sporti olimpiur doneze (profesiul sportze Semdeg gveqneba saubari), aRar emsaxureba im miznebsa da amocanebs, romelsac igi asrulebda sxvadasxva saxelmwifosaTvis da pirvel rigSi XX s. meore naxevarSi ssrk-sa da aSS-sTvis - politikuri da ideologiuri amocanebis gadaWra, ama Tu im eris prestiJis aweva, zogadsakacobrio humanisturi faseulobebis prestiJis aweva. umaRlesi miRwevebis sporti im mniSvnelobiT aRar emsaxureba saxelmwifos, rasac Cven viyaviT miCveulni. mis winaSe dgas is amocanebi, romlebsac igi dRes ar wyvets, da is miznebi, romlebsac igi namdvilad unda emsaxuros. ormagi standartisadmi damokidebuleba profesiul sportTan mimarTebaSi ufro mkveTrad vlindeba 70-90-ian wlebSi. amis gasagebad aucilebelia oriode sityva iTqvas, Tu ras warmoadgenda profesionaluri sportis sabWoTa koncefcia. da marTlac, 50-60-ian wlebSi ssrk-Si gulmodgined akritikebdnen profesionalur sports, amtkicebdnen misi ganviTarebis SeuZleblobas socializmis pirobebSi. magram 70-iani wlebis dasawyisSi ssrk-s hokeis nakrebi gundis mwvrTnelebma v. bobrovma da b. kulaginma daarwmunes ssrk-s sportkomitetis xelmZRvaneloba, romelic, bunebrivia, sskp ck-s propagandis ganyofileba iyo, rom Sexvedrebi hokeis erovnuli ligis profesionali hokeistebiT daewyoT. magram amisaTvis bobrovma da kulaginma ganacxades, rom saWiroa Cveni hokeistebis ukeTesi momzadeba olimpiuri TamaSebisaTvis. aqedan gamomdinare, aseTma Sexvedrebma mudmivi xasiaTi miiRes 1972 wlidan. praqtikulad, am periodidan daiwyo ormagi midgoma profesionaluri sportis Sefasebisadmi. kritikisa da socializmis pirobebSi misi ganviTarebis SeuZleblobebze saubris gagrZelebiT, Cven hokeis moednebze Segvxvedria profesionalebi, riTac vdevnidiT ara mxolod sportul, aramed komerciul interesebsac. SegviZlia gabedulad vTqvaT, rom 80-an wlebSi, rogorc amboben `perestroikis“ dawyebidan, sabWoTa sportul sazogadoebriobas, gansakuTrebiT sportis sxvadasxva saxeobebSi qveynis wamyvani mwvrTnelebis doneze, esmoda, rom profesionalur sportSi yvelaferi ,,Savi” ar aris. Turme arc Tu ise cota ,,TeTri laqac” yofila. magram media agrZelebda Tavis kritikas da mwvrTnelebi, sportsmenebi da sportis moyvarulebi didi aRfrTovanebiT TavianT saubrebSi gviziarebdnen sakuTar STabeWdilebebs profesional-sportsmenebze, gansakuTrebiT, rac maTi kontraqtis xelfass da miRebul Semosavelebs exeboda. 1987 w. ssrk-Si fexburTis mwvrTnelebis iniciativiT, gaimarTa farTo diskusia sameurneo angariSis safexbrTo klubebis Seqmnisa da profesional fexburTelTa statusis damkvidrebis Taobaze. am diskusiaSi monawileobdnen v. lobanovski, k. beskovi, e. malofeevi, v. prokopenko, cnobili fexburTelebi (v. bloxini, iu. saviCevi da sxv.) da mecnierebi (s. Satalini, n. goreliki, v. galenko, g. gromovi da sxv.) da aseve sportis bevri moyvaruli. magram am saubrebma aranair Sedegamde ar migviyvana, garda imisa, rom diskusiis zogi monawile ufro obieqturi gaxda profesionaluri sportisadmi. dResdReobiT, im gzis Sefaseba, romliTac ssrk-Si socializmi viTardeboda da 80-90-ian wlebSi ki sabWoTa sporti, SegviZlia darwmunebiT visaubroT, rom im ,,ganviTarebuli socializmis pirobebSi”, romelsac Cven TavdaviwyebiT vaSenebdiT, profesionaluri sportis ganviTareba SeuZlebeli iyo. magram ukve 1989 wlidan sabWoTa sportul moZraobaSi daiwyo profesionalizmis sindromis ganviTareba, romelic, samwuxarod, Seeyara 90-iani wlebis Tanamedrove ruseTis sports. profesiuli sporti - es Soua albaT, ruseTis sportis 10-wliani arsebobis gamo, rodesac ruseTSi da aseve msoflioSi garkveuli cvlilebebi moxda ,,profi”-sTan dakavSirebiT, qveyana unda Camoyalibebuliyo profeionaluri sportis ganviTarebis saqmeSi. magram adgili hqonda mxolod ubralo saubrebs. da Tu am saubrebs davujerebT, aRmoCndeba, rom dRevandeli ruseTis umaRlesi miRwevebis sporti, upirvelesyovlisa ki olimpiuri – profesionaluria. am Teziss adastureben ara marto fexburTelebi, hokeistebi, kalaTburTelebi, frenburTelebi da saTamaSo sportis sxva saxeobebis warmomadgenlebi, aramed moWadrakeebic, mZleosnebic, mocuraveebis da a.S. magaliTisaTvis moviyvanT cnobili rusi kalaTburTelis s. bazareviCis gamoTqmas, romelic kalaTburTis klub `dinamos“ vice-prezidenti da mwvrTneli gaxda. misi azriT (gazeTi `izvestia“, 02.10.2001w.), mniSvneloba ara aqvs, vin abandebs fuls profesionalur sportSi – kavSirgabmulobis saministro Tu uSiSroebis federaluri samsaxuri, radganac exla ruseTSi kalaTburTis klubebis mowyobis sami modeli arsebobs (kerZo gundi ЦСКА, yazanSi УНИКС-i politikuri proeqti, permSi `ural-greiti“ – komerciuli proeqti saxelmwifos mxardaWeriT). ratom Seiqmna aseTi situacia? pirvel rigSi, profesionaluri sportis stereotipuli da damaxinjebuli gagebis gamo. dRemde vurevT erTmaneTSi `profesional sportsmens“, `profesiul sports“ da `profesionalizms“. rac Seexeba pirvel cnebas, misdami Cveni damokidebuleba Camoyalibda misi sityva-sityviT ganmartebis gamo. SegaxsenebT, rom 70-ian wlebSi msoflioSi am cnebis erTiani definicia arsebobda: profesional sportsmenad iTvleboda yvela, visTvisac sporti arsebobis erTaderT wyaros warmoadgenda. swored es gansxvaveba moyvarul-sportsmenebsa da profesionalebs Soris iyo mTavari kriteriumi olimpiur TamaSebze saSvis mosapoveblad da mTavari pasuxi im kiTxvaze, Tu ratom ar monawileobdnen masSi profesionalebi. 50-iani wlebis dasawyisSi ssrk-s sportsmenTa gamoCenam saerTaSoriso asparezebze, raSic socialisturi sistema varaudobda saxelmwifos daxmarebas sportSi, daamaxinja gansxvaveba moyvarulebsa da profesionalebs Soris. rogorc ukve aRiniSna, CvenTan gaCndnen `saxelmwifo moyvaruli sportsmenebi“. 70-ian wlebSi saerTaSoriso olimpiurma komitetma neba misca sportsmenebs aeRoT TavianTi anazRaureba Sejibrebebze gamosvlis momzadebis periodSi da aseve masSi monawileoba da amiT, TiTqos, moixsna arsebuli daZabuloba sxvadasxva sistemis qveynebs Soris – olimpiuri TamaSebis monawileebs Soris. miuxedavad imisa, rom olimpiur sportSi gaCndnen sportsmenebi, romlebic Rebulobdnen fuls sportiT, maTTvis gaCnda cneba `moyvaruli“, magram olimpiuri qartiidan es cneba saerTod gaqra. xalxis gagebiT ki isini mainc `profesionalebad“ darCnen, anu Tu vimsjelebT, im dros ukve gvyavdnen profesionali sportsmenebi, magram ar gvqonda profesiuli sporti, romlis ganviTarebas TviT socialusturi morali uaryofda. 80-iani wlebis miwuruls da 90-iani wlebis dasawyisSi, rodesac icvleboda damokidebuleba profesionaluri sportisadmi, aRmoCnda, rom Cven erTian sportul saxelmwifos hyavs didi raodenobiT maRalkvalificiuri profesionali sportsmeni, romelTa umravlesoba kontraqtebs ucxour klubebTan aformebda. CvenTan oficialurad aRmoCndnen dakanonebuli profesionali sportsmenebi TviT profesionaluri sportis ar arsebobis pirobebSi. magram Semdgom velosportsa da krivSi Camoyalibda profesionaluri gundebi. gaCndenen kontraqtgaformebuli sportsmenebi sportis sxva saxeobebSic, pirvel rigSi ki, fexburTsa da hokeiSi. miuxedavad TavianTi dabali xelfasisa (dasavluri `profis“ xelfasTan SedarebiT) unda mivakuTvnoT profesional sportsmenTa kategorias: ruseTSi krivisa da velosportis garda, TviT fexburTsa da hokeiSic 90-ian wlebSi ar arsebobda profesionaluri sporti. umaRlesi miRwevebis sporti viTardeba e.w. olimpiuri sportis farglebSi, magram hyavda xelfasiani sportsmenebi. amitom dRes CvenTvis saWiroa zusti gansazRvra olimpiuri da profesionaluri sportebisa. aucilebelia imis gagebac, rom profesionaluri sporti – es, pirvel rigSi, sportul-gasarTobi biznesia da misi mTavari amocanaa ara sportsmenebis momzadeba ruseTis nakreb gundebSi, aramed Semosavlis miReba, romelmac unda dafaros mis ganviTarebaze gamoyofili xarjebi, agreTve mayureblis mozidva rogorc teleekranebTan, aseve stadionebsa da sportis sasaxleebSi. dRes Cven ar gvaqvs arc erTi sportis saxeoba, romelic am mTavar moTxovnas akmayofilebs. amis Taobaze saubrobs gazeT `izvestias“ sportuli Jurnalisti s. gridasovi Tavis statiaSi ruseTis 2001 w. Cempionatis Sesaxeb kalaTburTSi: `super-liga, rogorc muSa profesionaluri organizacia, romelic profesionalur sakalaTburTo gundebs aerTianebs, SeiZleba iTqvas dResdReobiT saerTod ar arsebobs ruseTSi, - xazs usvams gridasovi, - gundebi sxvis fuls xarjaven, kerZod biujetis, sponsoris da a.S.“ manamde, sanam SevaTavsebT komerciul amocanebs, rac pirvel rigSi profesionalurma sportma unda gadaWras, prestiJulTan – sportsmenTa momzadeba qveynis nakreb gundebSi maTi warmatebuli gamosavlebisaTvis saerTaSoriso SejibrebebSi da olimpiur TamaSebSi, da prestiJuli miznebis dayeneba pirvel adgilze, maSin profesionaluri sportis ganviTarebis araswor gzas davadgebiT. Tumca Tu mivyvebiT fexburTSi ganaTlebuli premier-ligis uwyebas, maSin gamoCndeba, rom Cven ukva vadgavarT am gzas. profesionaluri sportis saxeobebis danergvisas, garda profesional-sportsmenebisa, saWiroa garkveuli pirobebic. amaSi igulisxmeba qveyanaSi cxovrebis sakmaod maRali donis arseboba, gulSematkivarTa keTildReoba, calkeuli profesionaluri ligebis zusti kalendriT arseboba (federaciis SemadgenlobaSic), romelic mimarTuli iqneba nakrebi gundebis wevrebis ara momzadebaze, aramed mayurebelze, aseve tele-bazari sportuli Sejibrebebis mauwyeblobebis uflebebis yidva-gayidviT, mayureblisaTvis kargi pirobebiTa da sakmarisi moculobis Tanamedrove sportuli nagebobebi da a.S. miuxedavad imisa, rom Cvens qveyanaSi sportis bevr saxeobaSi ar aris aseTi pirobebi, Cven unda daviwyoT (premier-ligis Seqmnis magaliTze) calkeuli saxeobebis profesionaluri sportis ganviTareba. xazi esmeva calkeul da ara yvelas. italiis kanonSi sportze naTqvamia, rom es mxolod 5-6 saxeobaa. CvenTan ki sportis aseT saxeobad SeiZleba CaiTvalos fexburTi, hokei, velosporti, krivi, CogburTi. SesaZloa, SemdgomSi maT sportis sxva saTamaSo saxeobebic mivakuTvnoT, pirvel rigSi ki kalaTburTi da frenburTi.
gamosavali riTi unda daviwyoT? pirvel rigSi, olimpiuri da profesionaluri sportis gansxvavebiT erTmaneTisagan. unda aRiniSnos, rom pirveli viTardeba saxelmwifo biujetis xarjze, xolo meore – arasabiujeto wyaroebis xarjze. Tu profeionaluri sportis ganviTarebis am koncefcias miviRebT, maSin es sulac ar niSnavs, magaliTad, 2002 wlis saxelmwifo biujetidan gundebis dafinansebis Sewyvetas. isini droebiT profesionalur sportze unda gadavidnen. magaliTad, dRes Cveni fexburTis umaRlesi liga, axla ki premier-liga saSualod 50%-ze meti finansirdeba sxvadasxva biujetidan (respublikuri, samxareo, saolqo, qalaqis). maT esaWiroebaT 5-6 weli, raTa TviTdafinansebaze gadavidnen. am wlebis ganmavlobaSi TandaTan, magaliTad, yovelwliurad 10%-iT unda moxdes saxelmwifo biujetidan dotaciis Semcireba. da Tu sabolood darCeba 16 nacvlad, vTqvaT 10-12 gundi, romlebic profesionaluri sportis ZiriTad moTxovnebs daakmayofileben da rodesac mTeli maTi xarjebi sakuTari SemosavlebiT daifareba, maSin swored maTgan unda daviwyoT profesionaluri safexburTo ligis Seqmna. ar gamovricxavT im faqtsac, rom SesaZloa saxelmwifo biujetis sruli dafinansebis Semcireba ar moxerxdeba drois am monakveTSi. magram gundebis winaSe iseTi amocanis wamoyeneba, romelic am daxmarebas 10-15 % Seamcirebs, sruliad realuria. magram aranairi reorganizacia ruseTis sportul-fizkulturul moZarobaSi ar iqneba realuri saWiro materialur-teqnikuri bazis, maRalkvalificiuri kadrebis gareSe, rasac 5-7 wlis mere Cven aSkarad vigrZnobT. garda amisa saWiroa sportuli mecnierebebis aRorZineba 70-80-iani wlebis doneze mainc. amgvarad, Cvens mier SemoTavazebuli reorganizacia Seexeba sport yvelasaTvis, olimpiur da profesionalur sports, romlis ganviTarebaze sxvadasxva organizaciebma unda izrunon. CvenTvis gasagebia, rom Cveni SemoTavazebebi – es ukanaskneli, ase vTqvaT, WeSmariteba ar aris. ase rom am sakiTxTan dakavSirebiT movuwodebT erTmaneTSi azrTa gaziarebas. Add to Favorites Send me an e-mail |
|